سلطان محمد مطربي سمرقندي
350
تذكرة الشعراء ( فارسي )
[ « 103 » ] [ وجدى قمى ] [ متوفى 1025 ق / 1616 م ] وجدى ، اسمش ملك است ، در ولايت قم تولد نموده و به « ملك قمى » شهرت يافته ، او نيز در كسوت آزادگى تعيّش مىكرده ، گفتار لطيف و اشعار منيف دارد . مثنوى مسمّى به صنم و برهمن نام ، تصنيف كرده بوده كه مطبوع طباع مىنموده ، بيشتر به گفتن مضمون تقيّد مىفرموده . ابو الفتح ملتانى گفت كه : وى « ملك » تخلّص مىكند ، فامّا خواجه لطيف تاجر مىگويد
--> ( 103 ) . ملك محمد قمى ، متخلّص به « ملك » يا به تعبير مطربى سمرقندى « وجدى » از شاعران معروف سدهء دهم و يازدهم قمرى كه شاعرى را از جوانى آغاز كرد و از همان دوران جوانى ، از قم به كاشان كه مجمع شاعران بود رفت ، سپس به قزوين كه پايتخت آن روزگار صفويه بود ، رفت و در سال 987 قمرى به هند و به شهر دكن شتافت و در خدمت نظامشاهيان ، درآمد و در سال 1024 يا 1025 قمرى در شورش دكن با دامادش ظهورى ترشيزى به قتل رسيد و يا اينكه در 1026 قمرى درگذشت . وى داراى آثارى مانند : ديوان ؛ گلزار ابراهيم ؛ منبع الآثار ؛ صنم و برهمن است كه در كتابخانههاى جهان نسخههايى از آنها موجود است : اكبرنامه ، 3 / 597 ، 639 ، 774 ؛ تاريخ فرشته ، مقالهء سوم ، روضهء سوم ، ص 82 ، 154 - 155 ؛ منتخب التواريخ ، 3 / 269 ؛ مآثر رحيمى ، 3 / 446 - 448 ؛ هفتاقليم ، 2 / 510 - 515 ؛ آيين اكبرى ، 1 / 321 ؛ عرفات العاشقين ، برگ 369 ، 725 ؛ كلمات الشعراء ، ص 111 ؛ دربار اكبرى ، ص 413 - 414 ؛ تذكرهء شعراى كشمير ، 3 / 1166 - 1167 ؛ مجمع الخواص ، ص 190 - 198 ؛ تذكرهء حسينى ، ص 309 ؛ بهارستان سخن ، ص 425 - 427 ؛ الذريعه ، 7 / 275 ؛ ريحانة الادب ، 4 / 77 ؛ آتشكدهء آذر ، ص 1003 - 1016 ؛ عالمآراى عباسى ، ص 183 - 184 ؛ نتايج الافكار ، ص 632 - 634 ؛ سرو آزاد ، ص 31 - 32 ؛ صحف ابراهيم ، برگ 271 ؛ خزانهء عامره ، ص 411 - 412 ؛ شمع انجمن ، ص 420 - 421 ؛ خير البيان ، برگ 317 - 318 ؛ هفتآسمان ، ص 133 - 134 ؛ ايضاح المكنون ، 1 / 530 ؛ كاروان هند ، 2 / 1340 - 1355 ؛ مواد التواريخ ، ص 379 ؛ تذكرهء ميخانه ، ص 351 - 362 ؛ تاريخ ادبيات در ايران ، 5 / 2 / 949 - 957 ؛ تاريخ ادبيات ايران ( از صفويه تا عصر حاضر ) براون ، ص 118 ، 234 ، 241 ، 246 ؛ فهرست آستان قدس رضوى ، 3 / 93 ؛ تاريخ نظم و نثر در ايران ، 1 / 433 - 434 ؛ فرهنگ سخنوران ، 2 / 874 - 875 ؛ فهرست نسخههاى خطى فارسى ، 3 / 2544 و 4 / 30682991 ، 3234 ، 3235 ؛ تذكرهء سخنوران قم ، ص 102 ، 135 حاشيه ، 304 .